Najpopularniejsze produkty

Blog

Trianon

Czwartego czerwca tego roku minęło 100 lat odkąd reprezentujący Węgry, które wyłoniły się z gruzów Monarchii Austro-Węgierskiej po przegranej przez nią wojnie, Ágoston Benárd, szef delegacji, i Alfréd Drasche-Lázár, ambasador nadzwyczajny, w wersalskim pałacu Grand Trianon podpisali traktat, zgodnie z którym terytorium Węgier zmniejszyło się z 324 411 km² do 92 952 tysięcy km², a liczba ludności spadła z 20 886 487 do 7 615 117. W efekcie wejścia w życie postanowień traktatu, który okaleczył nasz kraj i podzielił nasz naród, 3.3 miliona rodaków znalazło się pod rządami otaczających państw.

Zemplén stał się jednym z wielu komitatów okaleczonych przez dyktat. Wśród nich jego pozostałe terytorium było większe jedynie od Abaúj-Torna i Bács-Bodrog. Stracił około 61% ludności, a 373 z 450 miejscowości trafiło do nowopowstałej Czechosłowacji, co oznaczało utratę ich 83%. Powierzchnia komitatu spadła z 6282 km² do 1776 km², o około 71,7%. Z 12 powiatów tylko trzy, Tokaj, Szerencs i Sárospatak, pozostały całkowicie na Węgrzech, Bodrogköz i Sátoraljaújhely zostały rozdzielone na dwie części, a pozostałe siedem zostało utracone w całości.

Source: Balassa Iván: Tokaj-Hegyalja szőleje és bora

Za podziałem naszego komitatu i jego siedziby, Sátoraljaújhely, stały interesy geostrategiczne. Jeśli spojrzymy na to, jak ukształtowała się część granic naszego kraju w Zemplén , możemy zauważyć, że linia graniczna dzieląca komitat przebiega zasadniczo wzdłuż linii kolejowej łączącej Koszyce z Sátoraljaújhely oraz węzłem kolejowym w zakarpackiej miejscowości Csap zabezpieczając łączność kolejową dwóch ówczesnych części Czechosłowacji, Słowacji z Zakarpaciem. Ofiarą tych interesów padło również Sátoraljaújhely, którego wschodnia część, dzisiejsze Slovenské Nové Mesto, została przyznana Czechosłowacji, wraz z warsztatami i cegielnią MÁV, zatrudniającymi wówczas około 500 osób.

Dyktat Trianon wywarł wpływ również na sytuację ekonomiczno-społeczną w słynnym na całym świecie regionie winnym Tokaj-Hegyalja. „W okrojonych Węgrzech najbardziej opuszczonym, osieroconym i najbiedniejszym regionem jest region Hegyalja. Pokój w Trianon zagraża nam i nas niszczy.” – tak dziesięć lat po podpisaniu traktatu pokojowego poważne problemy mieszkańców regionu posumował Miklós Lázár, poseł do parlamentu z okręgu Tokaj. Możemy stwierdzić, że powyższe stwierdzenie okazało się w pełnie prawdziwe. Na podstawie ustawy numer XLVII z roku 1908 w skład regionu wchodziło 31 miejscowości. Po Trianonie ich liczba zmniejszyła się jednak o dwa, ponieważ dwie zempléńskie wioski, Szőlőske i Kistoronya, znalazły się pod panowaniem Czechosłowacji. I chociaż utrata tych dwóch węgierskich wiosek była wyjątkowo bolesną stratą, trudną sytuację regionu powodowało przede wszystkim nie to ale ustanowione w 1920 roku granice. Odcięły one region od tradycyjnych rynków zbytu, ponieważ kraje, które przez wieki kupowały znaczne ilości tokajskie wina (np. Polska, Rosja i Niemcy) zostały oddzielone od Węgier przez pierścień państw Małej Antanty. Przewóz wina do niektórych krajów był niemożliwy, w innych przypadkach przeszkodę stanowiła niekorzystna polityka celna.

Negatywne skutki Trianon nie zniknęły do tej pory. Traktat pokojowy z Paryża z 1947 roku, który zakończył II wojnę światową, w rzeczy samej przywrócił granice ustanowione w 1920 roku, co więcej, od Węgier odłączono na jego mocy trzy inne miejscowości z komitatu Moson: Dunacsún, Horvátjárfalu i Oroszvár.

Szabolcs Demján – /posted by Együtt a Városért Egyesület Tokaj/